Wokół pracy w niemieckiej opiece krąży wiele mitów. Jednym z nich jest przekonanie, że opiekunka seniora pracuje bez przerwy – od rana do nocy, a nawet przez całą noc. Czy jednak faktycznie nocne dyżury w tej branży są normą? A może to tylko wyobrażenie oparte na pojedynczych przypadkach? W rzeczywistości wszystko zależy od konkretnej szteli, stanu zdrowia seniora i ustaleń z rodziną. Można jednak wyróżnić pewne zasady, które powtarzają się na większości zleceń. Warto je poznać, zanim podejmiesz decyzję o wyjeździe.
Typowy dzień opiekunki oraz nocna zmiana
Dzień opiekunki zaczyna się najczęściej o siódmej rano – choć oczywiście wiele zależy od tego, kiedy budzi się sam podopieczny. Poranek to zwykle czas najbardziej intensywny, ponieważ opiekunka seniora pomaga mu w porannej higienie i ubieraniu, przygotowuje śniadanie i pilnuje, by podopieczny przyjął leki. W kolejnych godzinach przychodzi pora na sprzątanie, gotowanie obiadu, organizowanie aktywności, spacery, wizyty u lekarza. Priorytetem jest tutaj dobre samopoczucie osoby starszej, dlatego te plany czasami ulegają modyfikacji. Popołudnia bywają spokojniejsze, gdyż wielu podopiecznych odpoczywa po obiedzie, a opiekunka ma chwilę na złapanie oddechu. Wieczorem pozostaje przygotować kolację, pomóc przy wieczornej toalecie i czuwać, aż senior zaśnie.
Wiele opiekunek obawia się, że nocne czuwanie będzie obowiązkowe na każdej szteli. Na szczęście tak nie jest. Na wielu zleceniach noce są spokojne i opiekunka może w pełni wypocząć. Praca w nocy może być za to potrzebna wtedy, gdy podopieczny wymaga stałego nadzoru – na przykład ze względu na jego stan zdrowia czy trapiące go dolegliwości. Dotyczy to szczególnie osób z demencją, chorobami układu oddechowego, problemami z orientacją, chorobą Parkinsona czy zwiększonym ryzykiem upadków. W takich przypadkach senior może budzić się częściej i potrzebować pomocy. Mimo wszystko nocna praca nie powinna być ukrytym w „kruczkach” umowy obowiązkiem, lecz jasno określonym elementem zlecenia, najlepiej z dodatkowym wynagrodzeniem.
Nocna praca w opiece od A do Z
Praca nocna na każdej szteli może wyglądać zupełnie inaczej. Wszystko zależy od tego, jakie potrzeby ma podopieczny. W przypadku seniorów samodzielnych lub potrzebujących niewielkiej pomocy noce mijają zazwyczaj spokojnie. Podopieczny śpi regularnie, spokojnie i nie wymaga wsparcia w nocy. Opiekunka seniora może wtedy spać; wystarczy, że wykaże gotowość do pomocy, jeśli wydarzy się coś nieoczekiwanego. U osób z demencją sytuacja jest bardziej skomplikowana. Chory może wstawać, chodzić po domu, próbować z niego wyjść, mylić pory dnia albo szukać rzeczy lub członków rodziny. Opiekunka musi wówczas szybko zareagować i zadbać o jego bezpieczeństwo. Jeszcze inną kategorią podopiecznych są osoby leżące. Tutaj nocne obowiązki mogą (ale nie muszą) być standardem. Leżący senior może wymagać pomocy w zmianie pozycji lub korzystaniu z basenu; trzeba też kontrolować sprzęt medyczny czy złagodzić dokuczliwy ból.
Zdarza się, że do podopiecznego trzeba wstać nawet kilkukrotnie. Jak sobie wtedy radzić? Przede wszystkim dopilnować swojego prawa do odpoczynku. Jeśli opiekunka seniora wstaje do niego w nocy, musi mieć zapewniony sen w ciągu dnia. Możesz skorzystać z drzemki osoby starszej albo porozmawiać z rodziną o redukcji dziennych obowiązków po trudnej nocy. Najważniejsze, żebyś miała własny pokój, w którym będziesz mogła się zrelaksować, a wtedy sen – nawet składający się z krótkich drzemek – pomoże Ci się zregenerować. A jak odzyskać siły po trudnej nocy? Przede wszystkim zacznij dzień spokojnie. Pij dużo wody, zjedz lekkie śniadanie, a potem wyjdź na krótki spacer albo zrób parę prostych ćwiczeń gimnastycznych. Jeżeli nocne wstawanie staje się regułą, zadbaj o utrzymanie stałego rytmu dnia. Regularne godziny posiłków, momenty na relaks i świadome dbanie o zdrowie psychiczne pozwalają przetrwać okresy intensywnej pracy.
Jak opiekunka seniora może dogadać się z rodziną?
Kwestia nocnej opieki bywa kością niezgody między opiekunką a rodziną podopiecznego. Na szczęście zdarza się to coraz rzadziej, a bliscy seniorów coraz częściej rozumieją, że nocna opieka wymaga ogromnego wysiłku. Dlatego decydują się ułatwić nieco opiekunce pracę: zatrudniają pielęgniarkę, drugą opiekunkę lub werbują członka rodziny, który bierze na siebie część obowiązków. Inne rodziny inwestują w sprzęt, który zmniejsza liczbę nocnych pobudek, jak czujniki ruchu, lampki reagujące na ruch, łóżka z zabezpieczeniami czy maty alarmowe. Dzięki temu opiekunka może pracować efektywniej i bez poczucia ciągłego przemęczenia.
Nawet jeśli opiekunka ma wielkie serce i ogromną empatię, powinna pamiętać o swoim zdrowiu. Nie należy zgadzać się na pracę całodobową bez możliwości odpoczynku, ponieważ jest to po prostu niebezpieczne. Tak zwaną czerwoną flagą jest sytuacja, w której opiekunka seniora nie ma osobnego miejsca do spania lub gdy rodzina oczekuje całodobowej pracy, bez wcześniejszych ustaleń w tym zakresie. Jeżeli więc czujesz, że rzeczywistość na szteli Cię przytłacza, a warunki znacznie odbiegają od tych w umowie, jak najszybciej skontaktuj się z koordynatorem z agencji. To on jest Twoim wsparciem i pierwszym kontaktem, gdy tylko dzieje się coś, co nie powinno mieć miejsca.
Praca opiekunki to wyjątkowe zajęcie, które pozwala zrobić coś dobrego dla drugiego człowieka. Nocna opieka może być częścią tej misji, ale nigdy nie powinna prowadzić do wyczerpania czy przemęczenia. Kluczem będzie tutaj jasna komunikacja, odpowiednie warunki, wsparcie rodziny oraz agencji. Świadoma swoich praw opiekunka seniora pracuje spokojniej, mądrzej i z większą pewnością siebie, a to przekłada się na komfort i bezpieczeństwo podopiecznego. Dobra opiekunka to opiekunka wypoczęta – i o tym nie wolno zapominać.