Niemal każda lub każdy z nas – opiekunów – stanął kiedyś przed tym problemem. Senior źle się czuje, prosi, żeby zmierzyć mu temperaturę. Termometr pokazuje wyraźnie – gorączka. I jakby tego było mało, temperatura cały czas rośnie. Co wtedy robić? Jak nie zaszkodzić podopiecznemu? Kiedy wystarczą domowe sposoby, a kiedy trzeba zadzwonić do lekarza? Dziś rozwiejemy Twoje wątpliwości dotyczące opieki nad seniorem z gorączką. Zapraszamy do lektury!
Niepokojące sygnały, czyli jak się objawia gorączka u seniora
Gorączka jest naturalnym odruchem obronnym organizmu i sygnałem, że walczy on z toczącą się infekcją. U zdrowej, dorosłej osoby ten mechanizm działa bez zarzutu. Jednak w przypadku seniorów (często osłabionych chorobami i wieloma dolegliwościami) może on być rozregulowany. Gorączka, mimo infekcji, nie pojawia się albo rośnie bardzo wolno. Zdarzają się też sytuacje odwrotne: temperatura szybko przekracza 39°C, co znacznie osłabia chorego.
Jakie czynniki wpływają na wygląd i przebieg gorączki? Najczęściej są to:
- podeszły wiek,
- choroby serca,
- cukrzyca,
- niewydolność nerek,
- choroby płuc,
- zaburzenia odporności,
- przyjmowanie wielu leków naraz.
Wszystko to może sprawić, że reakcja organizmu na infekcję, nawet tak prostą, jak przeziębienie, będzie mniej przewidywalna. Dlatego nie warto patrzeć jedynie na liczbę wyświetlaną na ekranie termometru. Zwróć też uwagę na objawy towarzyszące. Sprawdź, czy podopieczny jest przytomny, oddycha swobodnie, reaguje na bodźce i logicznie odpowiada na pytania. Zaobserwuj, czy regularnie pije i oddaje mocz oraz czy jego stan nie pogarsza się z godziny na godzinę.
Pierwsza pomoc przy gorączce
Na samym początku dokładnie zmierz seniorowi temperaturę i oceń jego stan ogólny. Pamiętaj, żeby używać zawsze tego samego termometru, na dodatek w tym samym miejscu – wynik pod pachą, w ustach i uchu może się od siebie różnić. U dorosłych za gorączkę uznaje się temperaturę około 38°C lub wyższą. Temperatura w granicach 37-38°C nazywana jest stanem podgorączkowym i również wymaga obserwacji. Jeżeli więc podopieczny nie „osiągnął” jeszcze pułapu gorączki, ale skarży się na dreszcze, kaszel, duszności lub nietypowe osłabienie, zachowaj czujność.
Podczas gorączki organizm człowieka traci więcej płynów. Warto więc zadbać o odpowiednie nawodnienie chorego, zwłaszcza że seniorzy z natury odczuwają słabsze pragnienie. Niektórzy wręcz celowo piją mniej, by nie korzystać często z toalety. To prosta droga do odwodnienia. Regularnie proponuj podopiecznemu płyny: wodę, słabą herbatę, rozcieńczony kompot albo lekki ziołowy napar. Podawaj je małymi porcjami, nawet po kilka łyków co 10 minut. Nie zmuszaj seniora do wypicia całej szklanki naraz, gdyż może to wywołać nudności. Obserwuj usta, język oraz ilość i kolor moczu. Jeśli podopieczny prawie nie chodzi do toalety, jest senny, ma zawroty głowy przy wstawaniu albo nie chce pić, skontaktuj się z lekarzem.
Senior z gorączką powinien odpoczywać w komfortowych warunkach. Nie należy go przegrzewać – gruby sweter, kilka koców i ogrzewanie ustawione „na full” mogą tylko pogorszyć jego stan. Wystarczy lekkie, wygodne, przewiewne ubranie i niezbyt grube przykrycie, które można w każdej chwili zdjąć. Dbaj, by pokój, w którym przebywa chory, był regularnie wietrzony. Jeśli senior bardzo się poci, co jakiś czas zmieniaj mu wilgotną bieliznę i pościel.
Jak bezpiecznie obniżać temperaturę?
Zanim sięgniesz po leki, możesz spróbować obniżyć temperaturę domowymi sposobami. Sprawdzą się tutaj chłodne (nie lodowate!) okłady na czoło, kark lub pachwiny. Można je stosować wyłącznie wtedy, gdy senior nie ma nasilonych dreszczy. Nie należy nacierać chorego alkoholem, przygotowywać zimnych kąpieli i przykładać lodu bezpośrednio do skóry. Takie działania są nie tylko nieprzyjemne, ale też niebezpieczne – mogą wywołać skurcz naczyń krwionośnych i dodatkowo obciążyć organizm. Woda na kąpiel lub prysznic powinna być letnia, a zamiast rozgrzewających maści lepiej skorzystać z chłodnych, wilgotnych ręczników.
Gdy mimo powyższych zabiegów gorączka nie spada, można włączyć leki przeciwgorączkowe. Dobrze jednak zachować ostrożność. Ibuprofen dodatkowo działa przeciwzapalnie, ale może podrażniać żołądek i wchodzić w interakcje z innymi lekami. Paracetamol jest bezpieczniejszy dla żołądka, ale nie będzie odpowiedni przy ciężkich chorobach wątroby lub ryzyku przedawkowania. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, warto przed zaproponowaniem seniorowi leku skonsultować się z lekarzem. Nie proponuj też szybko kilku lekarstw tylko dlatego, że temperatura nie spada.
Kiedy gorączka wymaga kontaktu z lekarzem?
Jeżeli gorączka u seniora trwa ponad 3 dni, nawraca mimo leków, przekracza 39°C albo stan chorego gwałtownie się pogarsza, zadzwoń do lekarza. Objawami alarmującymi są też: duszność, sinienie ust, ból w klatce piersiowej, drgawki, silny ból głowy, wysypka czy omdlenie. Symptomem silnej gorączki może również być splątanie, pobudzenie czy majaczenia. Przed wizytą zanotuj najważniejsze informacje. Zapisz, o jakich godzinach mierzyłaś osobie starszej temperaturę i z jakim wynikiem. Wpisz dawki leków, które przyjął senior. Zanotuj ilość wypitych płynów i najważniejsze objawy. Przygotuj też listę leków przyjmowanych na stałe, wykaz chorób przewlekłych i alergii. Nie musisz prowadzić pełnej dokumentacji; wystarczy krótki opis tego, jak wyglądało bieżące popołudnie czy poranek. Dla lekarza informacja, że temperatura spadła po leku, ale tylko na godzinę albo że senior od rana nie pije, będzie czytelniejsza niż ogólne stwierdzenie „ma gorączkę i źle się czuje”.
Warto wiedzieć, kiedy wystarczą domowe sposoby, a w jakich sytuacjach lepiej jest powiadomić lekarza. Gorączka u osób starszych może szybko rosnąć i stwarzać niebezpieczeństwo dla ich zdrowia. Warto więc wiedzieć, kiedy leczyć ją domowymi sposobami, a kiedy zasięgnąć rady lekarza. A jak może pomóc opiekunka? Przede wszystkim swoja uważnością, empatią i umiejętnością szybkiego działania. Dzięki Tobie senior wie, że może na kogoś liczyć – nawet gdy w danej chwili nie jest w stanie sam o siebie zadbać.