Praca opiekunki osoby starszej to wyjątkowe zajęcie, które łączy w sobie troskę, empatię i codzienne wsparcie drugiego człowieka. Jest też jednak trudne i wymagające – od opiekunki oczekuje się nie tylko cierpliwości i odpowiedzialności, ale także sprawności fizycznej. Opiekunka seniora często dosłownie dźwiga obowiązki na swoich barkach, zwłaszcza przy opiece nad leżącym podopiecznym. Jej plecy codziennie są narażone na spore przeciążenia, dlatego dbanie o zdrowy kręgosłup jest w tej pracy priorytetem. Jeśli opiekunka tego nie zrobi, szybko może nabawić się bólu, a w miarę upływu czasu mogą rozwinąć się poważne schorzenia. Jak chronić swój kręgosłup podczas pracy w opiece? Oto kilka porad, które z pewnością będą dla Ciebie pomocne.
Jak uniknąć najczęstszych chorób kręgosłupa?
Specyfika pracy, którą podejmuje opiekunka seniora, sprawia, że jej kręgosłup jest mocno narażony na urazy i kontuzje. Pracownicy opieki najczęściej skarżą się na ból w odcinku lędźwiowym, wynikający z częstego pochylania się i dźwigania pacjentów. Kolejną dolegliwością jest rwa kulszowa, czyli ból promieniujący od dolnej części pleców w dół nogi, spowodowany uciskiem na nerwy. Opiekunowie, którzy przez długi czas przebywają w niewygodnych pozycjach, cierpią na nadmierne napięcie mięśni karku i barków. Z biegiem lat mogą rozwijać się także zwyrodnienia krążków międzykręgowych oraz trwałe wady postawy. Warto zatem pamiętać nie tylko o profilaktyce chorób, ale też o ergonomii pracy. Bez niej codzienne zadania szybko mogą przerodzić się w zagrożenie dla zdrowia opiekunki.
Przyjrzyjmy się więc podstawowym technikom ergonomicznego transferu chorych. Stosowane codziennie, przy każdej czynności wiążącej się z dźwiganiem, pomogą Ci ochronić kręgosłup. Kluczowe znaczenie ma stabilna pozycja ciała: stopy ustawione na szerokość bioder, kolana lekko ugięte, a ciężar ciała rozłożony równomiernie. Unikaj skręcania tułowia i wykonuj obroty całym ciałem. Podnosząc pacjenta, unikaj pochylania pleców. Zamiast tego ugnij kolana i przysuń chorego jak najbliżej siebie, utrzymując plecy proste. Jeśli jest taka możliwość, przesuwaj podopiecznego, wykorzystując zasadę dźwigni. Kiedy pomagasz seniorowi wstać, trzymaj kolana lekko ugięte i opieraj chorego na własnym ramieniu. Przy zmianie pozycji w łóżku stosuj technikę zsuwania na prześcieradle; nie podnoś całego ciała pacjenta.
Ułatwienia, które polubi opiekunka seniora
W dzisiejszych czasach wiele domów niemieckich podopiecznych jest wyposażonych w sprzęty ułatwiające opiekę. Do najczęściej spotykanych należą:
- podnośniki,
- pasy transferowe,
- maty i prześcieradła ślizgowe,
- łóżka rehabilitacyjne z możliwością regulacji wysokości i nachylenia,
- stoliki i wózki pomocnicze.
Tego typu urządzenia medyczne i sprzęty pomocnicze są dużym ułatwieniem dla opiekunki. Podnośniki, zarówno mechaniczne, jak i elektryczne, pozwalają bezpiecznie przenosić chorego. Pas transferowy jest wsparciem przy podnoszeniu i przesadzaniu, a maty i prześcieradła ślizgowe – przy obracaniu i przesuwaniu osoby leżącej. Regulowane łóżka rehabilitacyjne pomagają dostosować pozycję pacjenta do potrzeb jego i opiekunki. Nawet proste wózki czy stoliki na kółkach ułatwiają pracę. Minimalizują bowiem konieczność ciągłego schylania się i obciążania kręgosłupa.
Zdarza się jednak, że opiekunka seniora nie ma dostępu do takiego sprzętu. W takich sytuacjach szczególnie ważne jest odpowiednie planowanie pracy i dbanie o technikę transferu. Przed wykonaniem konkretnej czynności przygotuj wszystkie potrzebne rzeczy – najlepiej umieść je w jednym miejscu. Nie będziesz miała potrzeby ciągłego schylania się po co raz to nowy przedmiot. Jeśli podopieczny jest osobą otyłą, warto poprosić kogoś o pomoc w transferze. Do przesunięcia seniora możesz też wykorzystać koc albo prześcieradło. Pamiętaj, aby często zmieniać pozycję swojego ciała i unikać długiego stania albo siedzenia bez ruchu. Unikaj też gwałtownych szarpnięć; niech Twoje ruchy będą spokojne i przemyślane.
Nawyki wspierające kręgosłup opiekunki w Niemczech
Co zrobić, aby codzienne obowiązki nie przeciążały kręgosłupa? Pierwszym krokiem do osiągnięcia tego celu jest zmiana przyzwyczajeń. W profilaktyce bólów pleców pomoże prawidłowa postawa ciała: proste plecy i lekko napięty brzuch. Warto też zwrócić uwagę na buty. Powinny być wygodne, stabilne, z amortyzującą podeszwą. Ważny jest także… sen, a właściwie pozycja w czasie snu. Najlepiej spać na boku, z poduszką między kolanami – to odciąża dolną część pleców. Wieczorami, po pracy, poświęć kilka minut na rozciąganie mięśni. Dobrze jest też zadbać o prawidłową masę ciała i unikać garbienia się. Nigdy nie podnoś ciężarów na wyprostowanych nogach, unikaj też noszenia butów na obcasie. Nie poleca się także spania na zbyt miękkim materacu, który nie wspiera kręgosłupa.
Dobrym nawykiem jest codzienne wykonywanie prostych ćwiczeń wzmacniających plecy. Wystarczy poświęcić 10-15 minut dziennie, by poczuć ulgę. Jakie ćwiczenia warto wykonywać?
- Koci grzbiet – w klęku podpartym na zmianę zaokrąglaj i prostuj plecy.
- Przyciąganie kolan do klatki piersiowej – leżąc na plecach, przyciągnij do siebie jedno lub oba kolana.
- Mostek – leżąc na plecach, unoś biodra do góry.
- Skręty tułowia w siadzie – usiądź z wyprostowanymi nogami i skręcaj delikatnie tułów raz w prawo, raz w lewo.
- Rozciąganie w siadzie japońskim – ramiona wysunięte do przodu, pośladki opadają na pięty.
Koci grzbiet pomaga rozluźnić mięśnie, a przyciąganie kolan do klatki piersiowej odciąża odcinek lędźwiowy. Mostek wzmacnia mięśnie pośladków, a skręty tułowia poprawiają ruchomość kręgosłupa. Rozciąganie w pozycji japońskiej odciąża plecy i relaksuje całe ciało.
Jeśli masz taką możliwość, warto pójść na basen lub na zajęcia jogi czy pilatesu. Takie treningi wzmacniają mięśnie głębokie, uczą świadomej pracy z ciałem, poprawiają elastyczność i stabilizację. Dobrym wyborem jest też nordic walking czy trening na piłce rehabilitacyjnej. Pamiętaj: ćwiczenia mają pomóc, a nie sprawiać jeszcze większy ból. Trenuj spokojnie, powoli, a jeśli coś Cię niepokoi, zmień ćwiczenie.
Opiekunka seniora powinna chronić swój kręgosłup
Praca w niemieckiej opiece to często ogromne wyzwanie dla kręgosłupa. Wiedzą o tym zwłaszcza te opiekunki, które choć raz zajmowały się leżącym lub niepełnosprawnym podopiecznym. Jeśli dotąd podnoszenie seniora lub przenoszenie ciężkich przedmiotów wywoływało u Ciebie ból pleców, uspokajamy – wcale nie musi tak być. Odpowiednia wiedza, właściwa praktyka i świadomość własnego ciała pomogą pożegnać dolegliwości. Zadbaj również o profilaktykę. Ochrona kręgosłupa to nie tylko kwestia komfortu, jaki odczuwa opiekunka seniora, ale też bezpiecznego (i długotrwałego) wykonywania zawodu. Regularne ćwiczenia i odpowiednia aktywność fizyczna sprawią, że zachowasz zdrowe plecy na wiele lat.