„Potrzebna opiekunka do osoby z rozrusznikiem serca” – to zdanie, zamieszczone w ofercie pracy, budzi sporo pytań i wątpliwości. Nawet doświadczone opiekunki, które pracowały już z podopiecznymi chorymi na serce, często wahają się, czy poradzą sobie z obowiązkami. Nie chodzi tutaj bowiem o proste gotowanie, pomaganie seniorowi w chodzeniu czy myciu. Opieka nad seniorem z rozrusznikiem serca oznacza ciągłą gotowość do ratowania zdrowia i życia. Czym jest rozrusznik, jak działa i jak determinuje opiekę? Sprawdźmy.
Rozrusznik serca: czym jest i kiedy ratuje życie pacjenta?
Rozrusznik serca to niewielkie urządzenie elektroniczne wszczepiane pod skórę, zwykle w górnej części klatki piersiowej. Jego głównym zadaniem jest monitorowanie rytmu serca i wysyłanie impulsów elektrycznych w momentach, gdy serce bije zbyt wolno lub nieregularnie. Urządzenie to składa się z generatora impulsów oraz z elektrod wprowadzanych bezpośrednio do serca. Działa ono automatycznie; dostosowuje swoją pracę do konkretnej dysfunkcji, co oznacza, że nie pobudza serca bez potrzeby. Reaguje tylko wtedy, gdy pojawia się problem. O wszczepieniu rozrusznika zawsze decyduje lekarz. Najczęstsze wskazanie to bradykardia, czyli zbyt wolne bicie serca, a także blok przedsionkowo-komorowy i zespół chorego węzła zatokowego. Są to sytuacje, w których naturalny układ przewodzący serca nie działa prawidłowo. Taki stan ma różne przyczyny. U osób starszych są to chociażby zmiany zwyrodnieniowe, choroba wieńcowa, powikłania po zawale lub przewlekła niewydolność serca.
W wielu przypadkach rozrusznik jedynie wspomaga pracę serca. Na przykład u osób po zawale czy chorych na ciężką niewydolność serca stabilizuje on rytm narządu i zmniejsza ryzyko nagłych epizodów sercowych. Niekiedy jednak jest niezbędny, by pacjent mógł żyć. Mowa tutaj o sytuacjach, w których serce nie jest w stanie podjąć pracy bez impulsu z zewnątrz. W takich chwilach o życiu chorego decydują minuty, a nawet gdy udaje się go uratować, może dojść do nieodwracalnych zmian w mózgu. Dzieje się tak już po 10 minutach od zatrzymania akcji serca. Rozrusznik przejmuje funkcję generowania impulsów i utrzymuje podstawową pracę serca.
Dla opiekunki oznacza to jedno: nieustającą czujność. Dobre samopoczucie seniora może zmienić się w jednej chwili, a sytuacja – eskalować bardzo szybko. Dlatego warto wiedzieć, jak opiekować się podopiecznym z rozrusznikiem serca.
Opieka nad seniorem z rozrusznikiem: najczęstsze trudności
Osoby starsze często nie zgłaszają niepokojących objawów. Z jednej strony nie chcą „robić problemów” rodzinie czy opiekunce, a z drugiej po prostu przyzwyczajają się do gorszego samopoczucia. W przypadku seniora z rozrusznikiem jest to szczególnie niebezpieczne. O zdrowiu i życiu może decydować jedna chwila, a gdy opiekunka nie podejmie działań, konsekwencje mogą być poważne. Problemem jest też niechęć osób starszych do przestrzegania zaleceń lekarskich. Podopieczny może zapominać o zażywaniu leków, odwoływać wizyty kontrolne, gdy czuje się dobrze, lub ruszać się intensywniej niż powinien. Seniorzy często też bagatelizują objawy, które wyglądają na niegroźne, ale mogą być sygnałem alarmowym: zawroty głowy albo osłabienie. Warto również zachować ostrożność przy używaniu urządzeń elektrycznych. Niektóre z nich mogą zakłócać pracę rozrusznika.
Jak rozpoznać, że rozrusznik nie pracuje prawidłowo? Nie jest to tak oczywiste, jak mogłoby się wydawać. Pierwsze objawy łatwo zbagatelizować albo przypisać je innemu schorzeniu. Należą do nich:
- nagłe osłabienie,
- zawroty głowy,
- omdlenia,
- uczucie nieregularnego bicia serca,
- duszność,
- spadek wydolności fizycznej.
Jeśli zauważysz takie symptomy u podopiecznego, przede wszystkim zadbaj o jego bezpieczeństwo. Posadź go lub połóż, poproś, by ruszał się jak najmniej i obserwuj jego stan. Jeżeli objawy nie ustępują lub się nasilają, wezwij pogotowie. A jeśli senior stracił przytomność, nie zwlekaj z udzieleniem pomocy. Zadzwoń na 112 i rozpocznij resuscytację – tutaj każda minuta ma znaczenie.
Codzienna opieka nad seniorem z rozrusznikiem serca
Rozpoczynasz pracę jako opiekunka osoby z rozrusznikiem i obawiasz się, jak będzie wyglądać Twoja codzienność? To zupełnie naturalne. Opieka nad seniorem, który ma wszczepiony rozrusznik, jest wymagająca, a czasami nieprzewidywalna. Istnieją jednak pewne sposoby, dzięki którym można sobie ułatwić codzienne obowiązki. Kluczowe jest pilnowanie, by podopieczny przyjmował leki zgodnie z zaleceniami lekarza. Warto mieć specjalne pudełko z podziałką, które pozwoli sprawdzić, czy senior zażył już lekarstwo. Na bieżąco monitoruj też samopoczucie podopiecznego. Zwracaj uwagę na zmiany w zachowaniu, spadki energii i zmęczenie po wysiłku. Pozorne drobiazgi mogą być sygnałem poważnych problemów. Pamiętaj o ochronie miejsca wszczepienia rozrusznika. Skóra powinna być czysta, a każde zaczerwienienie czy ból dobrze jest skonsultować z lekarzem.
Przestrzeganie zaleceń to klucz do udanej opieki nad seniorem. Co jednak zrobić, gdy ten wykazuje niechęć do trzymania się wytycznych? Najlepszym wyjściem jest wprowadzenie stałego planu dnia. Dbaj, by podopieczny przyjmował leki o takich samych porach, a terminy wizyt kontrolnych od razu wpisuj do kalendarza. Warto też prowadzić dzienniczek samopoczucia seniora. Ułatwi Ci on rozmowę z lekarzem i pozwoli się zorientować, czy nic groźnego się nie dzieje. Zapisuj w nim ciśnienie, tętno oraz ewentualne objawy. I najważniejsze: spokojnie i konkretnie tłumacz seniorowi, dlaczego powinien trzymać się zaleceń.
Jak opiekunka może zadbać o swoją psychikę?
Opieka nad seniorem z rozrusznikiem to zadanie, które generuje ciągłe napięcie. Nigdy nie wiadomo, co wydarzy się w następnej minucie – mimo że wszystko wydaje się pod kontrolą. A to może prowadzić do szybkiego przemęczenia psychicznego. Staraj się więc w miarę możliwości regularnie odpoczywać. Nie bój się też prosić o wsparcie i pomoc innych, zwłaszcza gdy czujesz, że już nie dajesz rady. Może rodzina będzie w stanie zająć się seniorem na tyle długo, byś mogła wyjść na mały spacer? Krótka przerwa pozwoli Ci złapać oddech i odzyskać siły. Warto też znaleźć czas na rozmowę z bliską osobą – to pomaga rozładować napięcie. I nie ustawaj w zdobywaniu wiedzy o pacjentach z rozrusznikiem serca. Im więcej wiesz, tym pewniej czujesz się na co dzień.
Codzienna opieka nad seniorem z rozrusznikiem serca nie jest prosta. Niektórych sytuacji nie sposób przewidzieć, a każde ustępstwo w zaleceniach może drogo kosztować. Kluczem do sukcesu jest Twój spokój i szybkie reakcje. Od nich bowiem zależy bezpieczeństwo, zdrowie, a nawet życie podopiecznego.